مزایای هرس عبارتند از:

* افزایش سطح بارآوری درخت از طریق تشویق فتوسنتز
* بهبود وضعیت تهویه درون تاج
* ارتقای کارایی مصرف آب و راندمان فتوسنتز
* افزایش کیفیت خوراکی میوه تولیدی
* مبارزه با سالآوری در ارقام مستعد
* کنترل شکل تاج (بویژه در ارقام با عادت رشد عمودی)
* افزایش میزان تحمل در برابر تنشهای محیطی
* مبارزه با عوامل بیماریزا و آفات
* امکان بازجوانی درختان مسن و غیراقتصادی
* ارتقای کارایی عملیات محلولپاشی (سم و کود)
* تسریع سرعت برداشت محصول و افزایش کارایی برداشت

انواع هرس در مرکبات

هرس فرم

هرس فرم به معنــای ایجــاد تغییراتــی در فــرم طبیعــی و شــکل رویشــی درخــت و دادن فــرم مناســب بــه تــاج اســت. بــا ایــن هــرس، اســکلتی مناســب بــرای بــاروری بهینــه در سـالهای آتـی ایجـاد میشـود و بـه ایـن ترتیـب، ضمـن ایجــاد فــرم مناســب تــاج و تنظیــم شــاخه بندی، مبــارزه بــا آفــات و امــراض تســهیل میشــود و هزینــه برداشــت کاهـش مییابـد. از طـرف دیگـر، ورود نـور بـه درون تـاج تسـهیل میشـود و رنـگ و کیفیـت درونـی آنهـا بهبـود مییابـد. بـرای اجـرای ایـن هـرس، ابتـدا نهـال از ارتفـاع 80تــا 100ســانتیمتری زمیــن ســربرداری میشــود و تعــداد ســه تــا چهــار شــاخه اصلــی روی تنــه کــه در جهت هــای مختلــف و بــا فاصلــه عمــودی حــدود 10 ســانتیمتر از یکدیگــر باشــند و زاویــه مناســبی بــا تنــه داشـته باشـند، نگـه داشـته میشـود. فاصلـه بیـن محـل اولیـن شـاخه های منشـعب از تنـه اصلـی تـا سـطح زمیـن 45تـا 55سـانتیمتر و درختـان بـر حسـب نیـاز، پاکوتـاه یـا پابلنـد تربیـت میشـوند  بعـد از اجـرای هـرس فرم دهـی، بـه مـدت سـه الـی چهـار سـال نیـاز بـه هــرس نیســت و بعــد از ایــن مــدت، حــذف شــاخه های ناخواسـته درون تـاج ضـروری اسـت 

هرس نگهداری

ایـن هـرس بیشتـر شـامل حـذف شـاخه های فصلـی متراکــم یــا شــاخه های متمایــل بــه داخــل تــاج درخــت اسـت و بایـد در مرحلـه باردهـی کامـل انجـام شـود. بـه ایــن ترتیــب از قطورشــدن شــاخه های زائــد کــه هــرس آنهــا در آینــده زخم هــای بزرگــی بــه جــا میگــذارد، ممانعــت میشــود. طبیعــت درخــت ایجــاب میکنــد هــر چنــد ســال یــک بــار شــاخه های قدیمــی، خشــک، نـرك و فرسـوده داخـل تـاج را کـه به رغـم مراقبتهـای دائمــی انبــوه میشــوند حــذف کنیــم تــا داخــل تــاج از نــور کافــی برخــوردار شــود

هرس باردهی

ایـن هـرس همزمـان بـا هـرس مراقبـت و پـس از رفـع خطــر ســرمای زمســتانی اســت و هــدف از آن تحریــک درخــت بــه ایجــاد شــاخه های جدیــد و برقــراری تعــادل بیــن اندامهــای هوایــی و ریشــه و همچنیــن تنظیــم باردهــی ســالانه و کاهــش شــدت ســال آوری اســت

هرس احیا (جوانسازی)

ایـن هـرس روی درختـان قدیمـی صـورت میپذیـرد، زمانــی کــه تــاج درخــت کامــ ًلا فرســوده شــده و شــاخه هایی ضعیــف تولیــد میکنــد و از نظــر اقتصــادی محصــول خــوب نمی دهــد. بــا ایــن هــرس شــاخه های زائـد هـرس شـدید می شـوند. در ایـن هـرس 30تـا 40 ســانتیمتر بعــد از محــل انشــعاب تنــه شــاخه ها هــرس شــدید می شــوند و محــل زخم هــا بــا چســب پیونــد پوشــانده می شــود 

سرزنی درختان مرکبات 

عبـارت اسـت از حـذف بخش انتهایـی تاج درخـت برای کاهــش ارتفــاع، ازمیان رفتــن تســلط انتهایــی، تحریــک شکســتگی خــواب جوانه هــای جانبــی و همچنیــن باعــث ورود نــور بیشتــر بــه قســمتهای داخلــی درخــت و در نتیجــه باعــث افزایــش راندمــان محلولپاشــی و ارتقــای کیفیـت میـوه میشـود. ایـن عمـل موجـب ایجـاد تمایـل بــه رشــد بوتــه ای و ایجــاد درختانــی بــا تــاج فشــرده خواهــد شــد. پرچین ســازیهای مکانیکــی در واقــع فرم هایــی از عملیــات ســرزنی شــاخه ها هســتند. اجــرای مکانیـزه روش سـرزنی در کشـورهای مرکبات خیـز امـری متعــارف اســت کــه از ماشــین آلات مخصــوص اســتفاده می شــود و ایــن عمــل هــر چهــار ســال یکبــار صــورت می گیــرد

واکنش درختان به هرس شدید

هــرس شــدید، رشــد رویشــی جدیــد را بویــژه اگــر قبــل از ظهــور شاخســاره های بــزرگ انجــام شــود، تحریــک میکنــد. واکنــش رویشــی بــه هــرس در جایــی بــه بیشتریــن حــد خــود می رســد کــه شــدیدترین برشهــا اعمــال میشــود کــه موجــب ایجــاد تمایلــی شــدید در درختــان هرسشــده بــرای بازیابــی شــکل طبیعی شــان خواهــد شــد. هــرس شــدید باعــث کاهــش میوه دهــی و افزایــش درشــتی میــوه و محتــوای عصــاره میوه هــا، کاهــش امــلاح محلــول و اســید میشــود و معمــولاً تغییــری را در نســبت امــلاح محلــول بــه اســید در پــی نخواهــد داشــت. چنیــن هرســی در باغهایــی بــا شــاخ و بــرگ درهــم فرورفتــه به طــور اصولــی بــه کاهـش محصـول در نخسـتین سـال اجـرای هـرس منجـر می شـود، ولـی عملکـرد در دومیـن یـا سـومین سـال بعـد از آن احیـا خواهـد شـد. به هرحـال ایـن مسـئله میتوانـد بـر حسـب قـدرت درخـت، شـرایط بـاغ و انـدازه محصـول قبلــی متفــاوت باشــد