
یونجه از پرارزشترین گیاهان علوفهای در جهان است. این گیاه در برابر خشکی مقاومت نسبی از خود نشان داده و نسبت به میزان آبی که دریافت کند، محصول تولید میکند. یونجه قدرت سازگاری زیادی با اقلیمهای مختلف دارد. از آنجا که یونجه در تمام طول دوره رشد خود نیاز به آب و هوای گرم و خشک دارد، لذا استان خورستان جهت کشت یونجه بسیار مناسب است. در خورزستان برخلاف مناطق سرد که یونجه بدلیل سرمای هوا نیاز به یک دوره خواب (کمون) دارد در طول چهار فصل به رشد ادامه داده و تولید علوفه مطلوب مینماید. علاوه بر این از جمله مزایای کشت یونجه میتوان به توانایی ثتبیت و افزایش نیتروژن خاک و بهبود وضعیت شیمیایی و فیزیکی خاک اشاره کرد که همین امر موجب کاهش مصرف کود نیتروژن در زراعت یونجه میشود. همچنین به دلیل رشد سریع و برداشتهای متوالی، علفهای هرز را تاحدود زیادی کنترل میکند. در شرایط بسیار مطلوب خاک و رطوبت، ریشه تا عمق 30 متر نفوذ کرده و بوته یونجه میتواند رطوبت را از منابع سطحی آب و اعماق خاک جذب نماید.
در صورت مراقبت از يونجه كشت شده، میتوان حداقل تا 3 سال محصول برداشت نمود. يونجه پس از طي نمودن عمر خود، مقادیر بالایی از بقاياي گياهي و ازت بجاي میگذارد كه در افزايش حاصلخيزي خاك نقش بسزايي دارد.
تركيب متوسط يونجه خشك در صورتي كه داراي 2/91 درصد ماده خشك باشد به شرح زير میباشد :
– پروتئين قابل جذب 7/8 – 2/10 درصد، ارزش هضمي 50 درصد، انرژي خالص براي گاوهاي شيرده در هر كيلوگرم
14/1 مگاكالري.
يونجه تر داراي 9/25 درصد ماده خشك و 1/4 درصد پروتئين قابل جذب بوده و ارزش هضمي آن 17 درصد ميباشد. ميزان انرژي خالص آن براي گاوهاي شيري نيز 36 مگا كالري در كيلوگرم میباشد. آبياري يونجه معمولاً از طريق كرتي و يا نشتي صورت ميگيرد. اگر كشت خطي و با بذركار صورت گرفته باشد، آبياري به شكل نشتي صورت میگیرد. در آبياري نشتي آب درون جويهاي كم عمق جريان پيدا کرده كه فاصله آنها 90 سانتيمتر است.
| ردیف | نام رقم | عملکرد علوفه خشک هر چین (کیلوگرم در هکتار) | متوسط تعداد چین | متوسط ارتفاع ساقه (cm) |
| مساسرا | 1500 | 11 | 110 | |
| بغدادی | 1200 | 9 | 100 | |
| نیک شهری | 1000 | 8 | 100 | |
| بمی | 700 | 8 | 90 |
كاشت يونجه بصورت دستي يا ماشيني صورت میگیرد. در كاشت دستي كه معمولاً در زراعتهای كوچك بكار میرود.
در زراعتهای بزرگ معمولا ًيونجه با ماشينهاي بذر پاش كاشته میشود. میزان بذر در هکتار از 25 تا 30 کیلوگرم متغیر است.
عمليات داشت شامل مبارزه با علفهاي هرز، آبياري، كولتيواتور زدن و مبارزه با آفات و بيماريها است. از آفات مهم يونجه میتوان به سرخرطومي برگ و ريشه و از امراض مهم نيز به نماتد يونجه اشاره نمود.
بهترين زمان برداشت هنگامی است كه بتوانيم حداكثر مقدار پروتئين در هكتار را داشته باشيم و اين امر زماني تحقق مییابد كه 30 درصد مزرعه در مرحله گلدهی باشد. در زراعت هاي بزرگ و مكانيزه از دروگرهاي بزرگي كه بر روي تراكتور نصب میشوند، استفاده میشود اين دروگرها بطور متوسط در هر روز8 ساعت کار و سطحی معادل 5-6 هکتار را درو میکنند. در زمينه انبارداري يونجه، يونجههاي درو شده را نبايد تا هنگامي كه ميزان رطوبت تا 50 درصد نرسيده انباشته نمود. كيفيت يونجه مرتبط با پربرگ بودن، رنگ، ظرافت و نرمي ساقه و عاري بودن از مواد خارجي است. محل ارائه و توزیع محصول تولید شده به مراکز عرضه خوراک دام بوده علاوه بر این صنایع فعال در بخش عطاری نیز میتوانند از آن بهرهمند شوند.